تفاوت مزد مبنا، مزد ثابت و پایه حقوق؛ توضیح یک کارشناس روابط کار
کارشناس روابط کار، درباره تفاوت میان «مزد مبنا»، «مزد ثابت» و «پایه حقوق» توضیح داد و نحوه محاسبه هر یک از این موارد را تشریح کرد.
به گزارش کارگر ۲۴؛ نیما پرتوی گفت: «مزد مبنا از مزد پایه و مزد گروه کارگران تشکیل میشود و مجموع این موارد، مزد مبنا را تشکیل میدهد. مزد مبنا در کارگاههایی مورد استفاده قرار میگیرد که در آنها طرح طبقهبندی مشاغل اجرا شده است.»
پرتوی درباره تعریف مزد ثابت نیز گفت: «مزد ثابت در کارگاههای معمول کشور که طرح طبقهبندی مشاغل در آنها اجرا نشده است، کاربرد بیشتری دارد و اکثریت حقوقپردازیها در کشور بر مبنای مزد ثابت انجام میشود.»
این کارشناس روابط کار افزود: «مزد ثابت برای کارگر شامل حقوق پایه، موارد به تبع شغل و همچنین پایه سنوات است و مجموع این موارد، مزد ثابت را تشکیل میدهد.»
وی ادامه داد: «بخش قابل توجهی از کارگاههای کشور، از جمله دفاتر خدمات، دفاتر خدمات امور مشترکین، سوپرمارکتها و سایر کارگاههای مشابه، معمولاً دارای نیروی انسانی محدودی هستند و بر اساس میانگین موجود در اقتصاد سال ۱۴۰۵، بسیاری از بنگاههای کشور در زمره کارگاههای خرد قرار میگیرند.»
پرتوی تصریح کرد: «به همین دلیل، مفهوم مزد ثابت در کارگاههای کشور کاربرد گستردهتری نسبت به مزد مبنا دارد؛ چرا که مزد مبنا بیشتر در کارگاههایی مطرح است که طرح طبقهبندی مشاغل در آنها اجرا شده است.»
وی با انتقاد از اجرا نشدن طرح طبقهبندی مشاغل در برخی کارگاهها گفت: «متأسفانه در کشور کارگاههایی وجود دارند که بیش از ۵۰ نفر کارگر دارند و به مرحله اجرای طرح طبقهبندی مشاغل رسیدهاند و ملزم به اجرای این طرح هستند، اما طرح طبقهبندی در آنها اجرا نمیشود.»
این کارشناس روابط کار افزود: «یکی از دلایل این موضوع، نبود نظارت کافی است و در مواردی نیز هنگامی که کارگران نسبت به این موضوع شکایت میکنند، رسیدگی مناسبی پس از طرح شکایت انجام نمیشود.»
مزد ثابت و مزد مبنا؛ مبنای محاسبه مزایای کارگران
پرتوی در ادامه درباره کاربرد مزد ثابت و مزد مبنا در محاسبه حقوق و مزایای کارگران گفت: «در کارگاههایی که طرح طبقهبندی مشاغل اجرا شده است، مزد مبنا و در کارگاههایی که طرح طبقهبندی اجرا نشده است، مزد ثابت، مبنای محاسبه حقوق و مزایای کارگران قرار میگیرد.»
وی افزود: «تمامی مزایایی که به کارگران تعلق میگیرد، از جمله مزایای پایان کار و مزایای حین کار، باید بر اساس مزد ثابت یا مزد مبنا محاسبه شود.»
این کارشناس روابط کار ادامه داد: «اضافهکاری، شبکاری، تعطیلکاری، جمعهکاری و سایر موارد نیز در کارگاههای مشمول طرح طبقهبندی بر اساس مزد مبنا و در کارگاههای فاقد طرح طبقهبندی بر اساس مزد ثابت محاسبه میشوند.»
پایه حقوق چیست؟
پرتوی درباره مفهوم «پایه حقوق» نیز توضیح داد و گفت: «پایه حقوق در جامعه یک مفهوم عرفی نیز دارد. به زبان عامیانه، زمانی که فردی قصد استخدام در یک کارگاه یا شرکت را دارد، ممکن است درباره میزان پایه حقوق آن مجموعه سؤال کند.»
وی افزود: «در مفهوم عرفی، پایه حقوق به حداقل حقوقی اطلاق میشود که افراد در کارگاه دریافت میکنند، پس از کسر مزایای رفاهی. برای سال ۱۴۰۵، این رقم برای ماههای ۳۰ روزه ۱۶ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان در نظر گرفته شده است و برای ماههای ۳۱ روزه، رقم متفاوتی خواهد بود.»
این کارشناس روابط کار تصریح کرد: «این مفهوم عرفی پایه حقوق، تا حدی به محاسباتی که سازمان تأمین اجتماعی انجام میدهد نیز ارتباط پیدا میکند. برای مثال، در محاسبات مربوط به بازنشستگی با حداقل حقوق یا محاسبات بیمه بیکاری، حداقل حقوق مبنای محاسبات قرار میگیرد.»
وی ادامه داد: «بنابراین، پایه حقوق را میتوان به عنوان یک پایه و ستون در نظر گرفت که محاسبات مختلف حقوق و مزایا بر مبنای آن انجام میشود.»
تفاوت مفهوم عرفی و حقوقی پایه حقوق
پرتوی با اشاره به تفاوت میان مفهوم عرفی و حقوقی پایه حقوق گفت: «در محاسبات تخصصی روابط کار، زمانی که موضوع در ادارات کار مطرح میشود و کارشناسان روابط کار یا حقوقدانان درباره آن صحبت میکنند، منظور از پایه حقوق الزاماً همان مفهوم عرفی نیست.»
وی افزود: «در چنین شرایطی، برای محاسبه عیدی، سنوات و مزایای حین کار، باید مشخص شود مزد مبنا یا مزد ثابت فرد چه میزان بوده و کارگاه نیز مشمول طرح طبقهبندی مشاغل بوده است یا خیر.»
این کارشناس روابط کار تصریح کرد: «در واقع، زمانی که در فضای تخصصی روابط کار از حقوق پایه صحبت میشود، باید مجموعه عواملی که مزد ثابت یا مزد مبنا را تشکیل میدهند، در نظر گرفته شود.»
پرتوی ادامه داد: «در کارگاههای معمولی که طرح طبقهبندی مشاغل در آنها اجرا نشده است، حقوق پایه در محاسبات تخصصی میتواند شامل مزد پایه، موارد به تبع شغل و پایه سنوات باشد که مجموع آنها مزد ثابت را تشکیل میدهد.»
وی گفت: «در کارگاههایی که طرح طبقهبندی مشاغل اجرا شده است نیز زمانی که از حقوق پایه صحبت میشود، باید اجزای مربوط به مزد مبنا در محاسبات مورد توجه قرار گیرد.»
پرتوی در پایان تأکید کرد: «بنابراین، باید میان مفهوم عرفی پایه حقوق و مفهوم تخصصی آن در روابط کار تفاوت قائل شد. در عرف جامعه، زمانی که گفته میشود پایه حقوق یک کارگر در سال ۱۴۰۵، ۱۶ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان است، معمولاً منظور همان حداقل حقوق است؛ اما در محاسبات تخصصی روابط کار، منظور از حقوق پایه میتواند مجموعه مبالغی باشد که برای تعیین مزد ثابت یا مزد مبنا مورد محاسبه قرار میگیرد.»
دیدگاهتان را بنویسید