پرسش و پاسخ های مهم درباره شرایط برقراری ازکارافتادگی
بیمهشدۀ ایرانیان خارج از کشور که با نرخ ۱۸ درصد بیمهپرداز تأمین اجتماعی هستند مشمول حوادث ناشی از کار نبوده و صرفاً شامل ازکارافتادگی کلی غیر ناشی از کار میشوند.
سازمان تأمین اجتماعی بهعنوان بزرگترین سازمان بیمهگر کشور با جامعۀ عظیمی از مخاطبان در ارتباط است که غالباً با قواعد و قوانین این سازمان بزرگ آشنایی کافی ندارند. موضوعاتی که در این شماره به بررسی آنها میپردازیم عبارتند از: تخفیف پرداخت بهموقع بدهی به تأمین اجتماعی، بیمۀ صاحبان حِرَف و مشاغل آزاد برای قالیبافان بیکار، تقسیم مستمری میان بازماندگان بیمهشدۀ فوتشده، و میزان دستمزد کارکنان شاغل در بنگاههای املاک.
پنج سال است در کارخانۀ تولید سموم و حشرهکشها شاغل هستم و مدتی است دچار عارضۀ قلبی شدهام. چندبار در بیمارستان بستری بودم و بعد از خاتمۀ درمان، پزشک معالج طبق مادۀ (۷۰) قانون تأمین اجتماعی گواهی کرده که باید ازکارافتادۀ کلی شوم. بهعلت اعتراض به رأی کمیسیون پزشکی مبنی بر عدم تأیید ازکارافتادگی کلی، قرار است موضوع مجدداً در کمیسیون پزشکی تجدید نظر مطرح شود، اما طبق اطلاعی که دارم اگر ازکارافتادگی کلی من تأیید شود لازم است مفاد مادۀ (۷۵) قانون تأمین اجتماعی احراز شود. چون پزشک معالج تاریخ ابتلا به بیماری من را اول دی ۱۴۰۰ اعلام کرده، در خصوص شرط اولی مادۀ (۷۵) قانون (ظرف ۱۰ سال از تاریخ شروع بیماری داشتن حداقل یک سال سابقۀ پرداخت حق بیمه) با محاسباتی که انجام دادهام، من به جای یک سال (۳۶۵ روز)، ۳۶۴ روز سابقه دارم، آیا این موضوع در مورد برقراری مستمری ازکارافتادگی من خلل ایجاد نمیکند؟
طبق آییننامۀ مربوط به ازکارافتادگی کلی غیر ناشی از کار، بهمنظور تعیین دقیق احراز شرایط استحقاق بیمهشدگان جهت بهرهمندی از حمایت ازکارافتادگی کلی غیر ناشی از کار، چون روز ابتلا به بیماری جزء مهلت قانونی برای احراز مادۀ (۷۵) قانون (ظرف ۱۰ سال از تاریخ شروع و ابتلا به بیماری داشتن حداقل یک سال ۳۶۵ روز و ظرف یک سال حداقل ۹۰ روز) لحاظ نمیشود، اگر کمیسیون پزشکی ضمن تأیید ازکارافتادگی کلی، تاریخ شروع بیماری را نیز ۱ دی ۱۴۰۰ اعلام کند در صورت احراز شرط دوم مادۀ ۷۵ (ظرف یک سال از تاریخ شروع بیماری داشتن حدقل ۹۰ روز سابقۀ پرداخت حق بیمه)، ۳۶۴ روز سابقه بهجای یک سال بلامانع خواهد بود.
بعد از ابلاغ بدهی اجرایی در تاریخ ۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۲، مأمور اجرا ضمن مراجعه به کارگاه اعلام کرده است اگر ظرف یک ماه از تاریخ ابلاغ بدهی اجرایی نسبت به ترتیب بدهی اجرایی اقدام کنم بهجای پنج درصد نیمعشر متعلقه، نصف نیمعشر یعنی ۲.۵ درصد به بدهی اجرایی اضافه میشود. با توجه به اینکه در تاریخ ۸ خرداد ۱۴۰۲ مهلت یک ماهه به اتمام میرسد و قرار است در تاریخ ۱۰ خرداد ۱۴۰۲ مقداری از طلبم را از شخص دیگری وصول کنم، آیا اگر در تاریخ مذکور نسبت به تقسیط بدهی اقدام کنم، پنج درصد نیمعشر تعلق میگیرد یا ۲.۵ درصد؟
اولاً منظور از مهلت یک ماهه در قانون ۳۰ روز است، همچنین در احکام مطالباتی سازمان تأمین اجتماعی روز ابلاغ و روز اقدام از طرف مخاطب، جزء مهلت یک ماهه منظور نمیشود و اگر آخرین روز مهلت هم مصادف با روز جمعه یا تعطیل رسمی باشد، مهلت تعیینشده در قانون، روز بعد از تعطیلی خواهد بود. لذا با توجه به توضیحات ارائه شده اگر شما تا تاریخ ۱۰ خرداد ۱۴۰۲ نسبت به پرداخت نقدی و یا اقساطی بدهی اقدام کنید نیمعشر متعلقه به جای ۵ درصد، ۲.۵ درصد میشود.
به استناد گزارش بازرس سازمان تأمین اجتماعی بهعلت عدم اشتغال در حرفۀ قالیبافی، بیمۀ قالیبافی من از طرف تأمین اجتماعی قطع شده است. تقاضای بیمۀ زنان خانهدار کردهام، اما شعبۀ تأمین اجتماعی اعلام کرده از نظر سن و سابقه فاقد شرایط لازم برای بیمۀ زنان خانهدار هستم. چون میخواهم در سوابقم خلأ ایجاد نشود و همچنین نیاز به خدمات درمانی تأمین اجتماعی دارم، از چه طریقی میتوانم به بیمهپردازی خودم ادامه دهم؟
بیمهشدگان قالیبافی که بهعلت عدم اشتغال در این حرفه بیمۀ آنها قطع میشود، اگر بیمهشدۀ متقاضی بیمۀ زنان خانهدار در قالب بیمه مشاغل آزاد، اما از نظر سن و سابقه فاقد شرایط لازم باشد، سازمان تأمین اجتماعی جهت مساعدت به این قبیل بیمهشدگان و بهمنظور فراهمکردن تداوم بیمهپردازی آنها اعلام کرده است. اگر آخرین سابقۀ پرداخت حق بیمۀ آنان از نوع بیمۀ قالیبافان بوده و انقطاع بیمهپردازی تا تاریخ تقاضای جدید بیمۀ مشاغل آزاد (زنان خانهدار) بیش از یک سال نباشد، شعبۀ مربوطۀ تأمین اجتماعی مجاز است بعد از اخذ مجوز از ادارۀ کل استان مربوطه بدون در نظر گرفتن شرایط سن و سابقه و با لحاظ سایر ضوابط نسبت به انعقاد بیمۀ صاحبان حِرف و مشاغل آزاد مثل بیمۀ زنان خانهدار اقدام میکند.
دانشجوی ترم دوم دانشگاه هستم و بههمراه خواهر ۱۵ سالهام تحت تکفل قانونی پدرم هستیم. پدر و مادرم که هر دو نفر به ترتیب ۱۵ و ۱۰ سال دارای سابقۀ پرداخت حق بیمه هستند بر اثر تصادف فوت کردهاند. چون پدربزرگم نیز تحت کفالت پدرم است، آیا به او نیز مستمری بازماندگان تعلق میگیرد؟ سهم من و خواهرم و پدربزرگم چقدر است؟
چون پدربزرگ شما تحت کفالت فرزندش بوده، او نیز واجد شرایط دریافت مستمری بازماندگان است و اگر فرزندان متوفی، واجد شرایط قانونی دریافت مستمری باشند، سهم پسر و دختر هر کدام ۲۵ درصد است اما چنانچه فرزندان، پدر و مادر بیمهشدۀ خودشان را با هم از دست داده باشند سهم هر فرزند دو برابر، یعنی ۵۰ درصد خواهد بود و سهم پدربزرگ صرفاً از بابت فوت فرزندش (پدر شما) ۲۰ درصد است. لازم به توضیح است که به استناد دادنامۀ شمارۀ ۱۳۹ مورخ ۳۰ خرداد ۱۳۹۰ دیوان عدالت اداری، صددرصد هر مستمری استحقاقی صرفنظر از تعداد بازماندگان متوفی، قابل پرداخت به آنهاست.
مدیرعامل شرکت پیمانکاری ساختمانی هستم. قرارداد ساخت یک درمانگاه برای پرسنل یکی از بانکها را با بانک مربوطه منعقد کردهایم و در آیندۀ نزدیک عملیات قرارداد شروع خواهد شد. سؤالم این است که در قراردادهای پیمانکاری که مقاطعهکار شخصیت حقوقی است، آیا مدیرعامل شرکت میتواند همراه با پرداخت حق بیمۀ کارکنان شاغل در پیمان، نام خود را نیز در لیست بیمه درج کرده و حق بیمۀ آن را پرداخت کند؟
بله، اگر یکی از اعضای هیأتمدیره و یا مدیرعامل (فقط یک نفر) شرکت پیمانکاری با شخصیت حقوقی بهعنوان مسئول و یا سرپرست پروژه در پیمان منعقده با واگذارندۀ کار شاغل بوده و مزد دریافت کند با تأیید واگذارندۀ کار، دریافت صورت مزد و حقوق و پرداخت حق بیمۀ او همراه با لیست سایر کارکنان شاغل در قرارداد مربوطه بلامانع است.
بهعلت حادثۀ ناشی از کار، چون طبق نظریۀ کمیسیون پزشکی سازمان تأمین اجتماعی میزان ازکارافتادگی من ۴۰ درصد بود، توسط شعبۀ تأمین اجتماعی برای من مستمری ازکارافتادگی جزئی برقرار شده، اما نمیتوانم از خدمات درمانی تأمین اجتماعی استفاده کنم. در حالی که یکی از همکاران من که ازکارافتادۀ کلی شده است مشمول استفاده از خدمات درمانی تأمین اجتماعی شده است. آیا این امر وفق قانون است؟
بله، طبق مقررات، صرفاً مستمریبگیر ازکارافتادۀ کلی که از مستمری او دو درصد درمان کسر شود میتواند از درمان تأمین اجتماعی بهرهمند شود، اما چون از مستمری ازکارافتادۀ جزئی برای درمان مبلغی کسر نمیشود و از طرفی مستمریبگیر ازکارافتادۀ جزئی مجاز به اشتغال به کار مجدد است، لذا میتواند از طریق اشتغال جدید، بیمۀ اجباری شده و همانند سایر بیمهشدگان اجباری مشمول استفاده از خدمات درمانی سازمان تأمین اجتماعی شود.
بهعلت ابتلا به یک بیماری مزمن، بعد از خاتمۀ درمان، پزشک معالج اعلام کرده است چون بیماری من صعبالعلاج است باید ازکارافتادۀ کلی شوم. اگر در کمیسیون پزشکی تأمین اجتماعی ازکارافتادگی من تأیید شود در اجرای شرط اولی مادۀ (۷۵) قانون تأمین اجتماعی (داشتن حداقل یک سال سابقۀ پرداخت حق بیمه) ششماه از سابقۀ یک سال مندرج در مادۀ (۷۵) مربوط به دریافت غرامت دستمزد ایام بیماری من است. پیشتر اعلام شده است که سوابق انتقالی در احراز شرایط مادۀ (۷۵) مؤثر است، آیا استفاده از غرامت دستمزد ایام بیماری نیز در احراز مادۀ قانونی مذکور لحاظ میشود؟
بله، غیر از سوابق پرداخت حق بیمه بهواسطۀ اشتغال (بیمه اجباری)، سوابق انتقالی از سایر صندوقهای بیمهای بعد از پرداخت کلیۀ مابهالتفاوت مربوطه، غرامت دستمزد ایام بیماری (مثل شما)، مرخصی زایمان و بارداری، ایام دریافت مقرری بیمۀ بیکاری، سوابق مربوط به خرید خدمت سربازی و خدمت در جبهۀ بیمهشدگان، سوابق پرداخت بیمۀ اختیاری، مشاغل آزاد (فقط نرخ ۱۸ درصد) و سوابق پرداخت حق بیمه در قالب گروههای خاص بیمهای در احراز شرایط مادۀ (۷۵) قانون تأمین اجتماعی برای ازکارافتادگی کلی غیر ناشی از کار مؤثر هستند.
پسر من که در خارج از کشور اقامت دارد و در یک شرکت فعالیت میکند در محل شرکت دچار حادثه شده و در بیمارستان بستری شده است. با توجه به اینکه او با نرخ ۱۸ درصد بیمۀ ایرانیان خارج از کشور است، آیا این حادثۀ اتفاقافتاده، ناشی از کار تلقی میشود تا مستمری ازکارافتادگی ناشی از کار برای او برقرار شود؟
خیر، بیمهشدۀ ایرانیان خارج از کشور که با نرخ ۱۸ درصد بیمهپرداز تأمین اجتماعی هستند مشمول حوادث ناشی از کار نبوده و صرفاً شامل ازکارافتادگی کلی غیر ناشی از کار میشوند.
چون مبلغی بدهی اجرایی داشتم و نسبت به پرداخت آن اقدام نکرده بودم، مأمور اجراییات یکی از شعب تأمین اجتماعی به محل کارخانه مراجعه و در حضور من نسبت به توقیف تولیدات کارخانه اقدام کرده است، اما چون ارزش اموال توقیفی بیش از میزان بدهی اجرایی است آیا حق اعتراض به توقیف اموال را دارم؟
قبلاً طبق مادۀ (۳۳) آییننامۀ مادۀ (۵۰) قانون تأمین اجتماعی اگر مدیون در موقع توقیف اموال خود حضور داشته باشد حق اعتراض از بدهکار سلب میشود، اما سازمان تأمین اجتماعی به استناد دادنامه شمارۀ ۱۹مورخ ۲۱ فروردین ۱۳۹۷ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری اعلام کرده است که طبق دادنامۀ مذکور در اینگونه موارد سلب حق اعتراض از مدیون لغو شده و مدیون میتواند پس از بازداشت اموال، اعتراض خود را به اجراییات تأمین اجتماعی تسلیم کند.
دیدگاهتان را بنویسید