از شکایت تا اجرای حکم؛ راهنمای کامل احقاق حق کارگران
شکایت از کارفرما برای رسیدگی به اختلافات کارگری و کارفرمایی در قانون کار پیشبینی شده است. نحوه طرح شکایت، مراحل رسیدگی و شرایط آن از قانون کار و آیین دادرسی کار تبعیت میکند.
به گزارش کارگر ۲۴؛ با توجه به گستردگی مقررات مربوط به شکایت در اداره کار، در این گزارش به زبان ساده، مراحل شکایت از کارفرما برای حقوق، عیدی، سنوات و سایر مزایا، نحوه اعتراض به رأی و همچنین چگونگی اجرای آرای اداره کار را بررسی میکنیم.
مراجع حل اختلاف اداره کار کدامند؟
در فصل نهم قانون کار، مراجع حل اختلاف پیشبینی شدهاند. این مراجع به اختلافات فردی یا جمعی میان کارگر و کارفرما رسیدگی میکنند.
بر اساس ماده ۱۵۷ قانون کار، هرگونه اختلاف فردی میان کارفرما و کارگر یا کارآموز که ناشی از اجرای قانون کار و سایر مقررات کار، قرارداد کارآموزی، موافقتنامههای کارگاهی یا پیمانهای دستهجمعی کار باشد، در مراجع حل اختلاف اداره کار رسیدگی میشود.
بنابراین، مراجع حل اختلاف اداره کار، مراجعی شبهقضایی هستند که بهطور تخصصی به اختلافات ناشی از رابطه کار رسیدگی میکنند. البته سایر اختلافات میان کارگر و کارفرما، از جمله برخی دعاوی مربوط به حوادث ناشی از کار یا اختلافات غیرکاری، حسب مورد در مراجع قضایی عمومی رسیدگی میشوند.
ماده ۱۵۷ قانون کار چه میگوید؟
ماده ۱۵۷ قانون کار، مسیر کلی حلوفصل اختلافات کارگری و کارفرمایی را مشخص کرده است.
بر اساس این ماده، هرگونه اختلاف فردی بین کارفرما و کارگر یا کارآموز، ابتدا از طریق سازش مستقیم میان طرفین یا نمایندگان قانونی آنها پیگیری میشود و در صورت عدم سازش، موضوع در هیأتهای تشخیص و حل اختلاف رسیدگی خواهد شد.
مراحل حل اختلاف کارگر و کارفرما
در مرحله نخست، اختلاف باید از طریق سازش مستقیم میان کارگر و کارفرما حلوفصل شود. اگر سازش حاصل نشود، کارگر میتواند شکایت خود را در اداره کار مطرح کند.
حتی در جریان رسیدگی در اداره کار نیز امکان سازش میان کارگر و کارفرما وجود دارد و در صورت توافق طرفین، رأی سازشی صادر خواهد شد.
در صورت عدم توافق، پرونده ابتدا در هیأت تشخیص بهعنوان مرجع بدوی رسیدگی میشود. هیأت تشخیص پس از بررسی موضوع، رأی خود را صادر میکند.
اگر هیچیک از طرفین ظرف مدت ۱۵ روز نسبت به رأی هیأت تشخیص اعتراض نکنند، رأی قطعی خواهد شد.
در صورتی که کارگر یا کارفرما نسبت به رأی اعتراض داشته باشد، اعتراض باید در مهلت قانونی ثبت شود تا پرونده برای رسیدگی به هیأت حل اختلاف ارجاع شود.
هیأت حل اختلاف، مرجع تجدیدنظر در مراجع حل اختلاف اداره کار است. پس از بررسی پرونده و موارد مورد اعتراض، این هیأت رأی خود را صادر میکند. رأی هیأت حل اختلاف قطعی و لازمالاجرا است.
اعتراض به رأی اداره کار در دیوان عدالت اداری
پس از قطعی شدن رأی اداره کار، کارگر یا کارفرما میتواند در صورت وجود شرایط قانونی، نسبت به رأی صادرشده در دیوان عدالت اداری اعتراض کند.
نکته مهم این است که در دیوان عدالت اداری، اعتراض باید نسبت به رأی صادرشده از مراجع حل اختلاف اداره کار مطرح شود و شکایت مستقیم کارگر و کارفرما علیه یکدیگر موضوع رسیدگی دیوان نیست.
رسیدگی در دیوان عدالت اداری نیز دارای مراحل قانونی خود است و طرفین میتوانند مطابق مقررات نسبت به آرای صادرشده اعتراض کنند.
همچنین طرح شکایت در دیوان عدالت اداری، اصولاً مانع اجرای رأی قطعی اداره کار نیست؛ هرچند در برخی موارد و با وجود شرایط قانونی، امکان درخواست دستور موقت برای توقف اجرای رأی وجود دارد.
قوانین مورد استناد در مراجع حل اختلاف اداره کار
مهمترین قانون مورد استناد در مراجع حل اختلاف، قانون کار است. علاوه بر آن، بخشنامهها، دستورالعملها و سایر مقررات مرتبط با قانون کار نیز در رسیدگی مورد توجه قرار میگیرند.
بخشنامههای مربوط به مزد هر سال و قوانین مربوط به عیدی و پاداش از جمله مقررات مورد استناد هستند.
همچنین بخشهایی از قانون تأمین اجتماعی نیز در دعاوی کارگری مورد استناد قرار میگیرد. برای نمونه، ماده ۱۴۸ قانون کار و ماده ۳۶ قانون تأمین اجتماعی، موضوع بیمه کارگران را مورد توجه قرار دادهاند.
نحوه شکایت از کارفرما در اداره کار
در سالهای اخیر، روند رسیدگی به شکایات اداره کار از شکل سنتی و کاغذی خارج شده و بخش مهمی از فرآیند بهصورت اینترنتی و از طریق سامانه جامع روابط کار انجام میشود.
کارگری که قصد شکایت از کارفرما برای حقوق، عیدی، سنوات، حق بیمه یا سایر مطالبات قانونی خود را دارد، باید مراحل زیر را طی کند:
۱. احراز هویت
کارگر برای احراز هویت باید به یکی از دفاتر پیشخوان دولت مراجعه کرده و با ارائه مدارک هویتی و سیمکارت به نام خود، مراحل احراز هویت را انجام دهد.
پس از احراز هویت، رمز ورود به سامانه جامع روابط کار برای کارگر ارسال میشود.
۲. ثبت اینترنتی شکایت
کارگر با استفاده از کد ملی و رمز عبور خود وارد سامانه جامع روابط کار شده و دادخواست خود را ثبت میکند.
در زمان ثبت شکایت، مدارک و مستندات مربوط به ادعا نیز باید در سامانه بارگذاری شود.
۳. تعیین وقت جلسه رسیدگی
پس از ثبت شکایت، برای رسیدگی به پرونده وقت تعیین میشود. زمان جلسه در سامانه درج شده و اطلاعرسانی لازم نیز از طریق پیامک انجام میشود.
کارفرما نیز از طرح شکایت مطلع خواهد شد و باید برای مشاهده جزئیات پرونده و زمان جلسه به سامانه جامع روابط کار مراجعه کند.
اگر کارفرما قبلاً در سامانه ثبتنام و احراز هویت کرده باشد، میتواند با همان اطلاعات وارد سامانه شود. در غیر این صورت، باید مراحل احراز هویت را انجام دهد.
اگر کارفرما شخص حقوقی باشد، مدیرعامل یا مسئول قانونی مجموعه باید با ارائه مدارک شرکت و اطلاعات مربوط به شناسه ملی و سمت خود، مراحل احراز هویت را انجام دهد.
۴. تشکیل جلسه و صدور رأی
پس از انجام تشریفات قانونی، جلسه رسیدگی تشکیل میشود و هیأت تشخیص و در صورت اعتراض، هیأت حل اختلاف نسبت به پرونده رسیدگی و رأی صادر میکنند.
رأی مرحله نخست قابل اعتراض است و رأی هیأت حل اختلاف در صورت طی مراحل قانونی، قطعی خواهد بود.
اجرای رأی اداره کار چگونه انجام میشود؟
آرای مراجع حل اختلاف اداره کار را میتوان بهطور کلی از نظر نحوه اجرا در سه بخش بررسی کرد:
بخش مالی و مطالبات کارگر
بخش اجرایی رأی
بخش مربوط به بیمه
برای مثال، اگر در رأی اداره کار، کارفرما به پرداخت عیدی و سنوات محکوم شده و همچنین مکلف به بازگشت کارگر به شغل قبلی شده باشد، بخش مالی و اجرایی رأی باید از سوی کارفرما اجرا شود.
اگر کارفرما از اجرای رأی قطعی خودداری کند، کارگر میتواند برای اجرای رأی از طریق اجرای احکام دادگستری اقدام کند.
اما اگر رأی دارای بخش مربوط به حق بیمه باشد، اجرای این قسمت از طریق سازمان تأمین اجتماعی انجام میشود. در چنین شرایطی، کارگر باید از اداره کار درخواست کند رأی صادرشده برای اجرا به تأمین اجتماعی ارجاع شود.
پس از ارجاع رأی، سازمان تأمین اجتماعی سابقه تعیینشده در رأی را در سوابق بیمه کارگر اعمال کرده و حق بیمه مربوطه را از کارفرما مطالبه میکند.
تحقیق و بازرسی در شکایت اداره کار چه نقشی دارد؟
از آنجا که قانون کار ماهیتی حمایتی دارد، در بسیاری از موارد کارگران مدارک کافی برای اثبات اشتغال یا ادعای خود در اختیار ندارند.
در چنین شرایطی، مراجع حل اختلاف میتوانند پرونده را برای تحقیق و بررسی صحت ادعای کارگر به مأمور تحقیق ارجاع دهند.
گزارش مأمور تحقیق و همچنین گزارش بازرس کار میتواند یکی از مستندات مهم برای تصمیمگیری و صدور رأی باشد.
این موضوع در پروندههای مربوط به حق بیمه و ایجاد سابقه بیمه نیز اهمیت بیشتری پیدا میکند؛ زیرا سازمان تأمین اجتماعی ذینفع پرونده است و ایجاد سابقه برای کارگر میتواند تعهدات مالی برای سازمان ایجاد کند.
در چنین پروندههایی، حسب مقررات مربوط، موضوع میتواند برای تحقیق و بازرسی بررسی شود تا صحت ادعای اشتغال و نبود تبانی میان طرفین مشخص شود.
مراحل شکایت اداره کار چیست؟
۱. احراز هویت در دفاتر پیشخوان و دریافت رمز ورود به سامانه جامع روابط کار
۲. ثبت شکایت در سامانه
۳. تعیین وقت جلسه رسیدگی
۴. تشکیل جلسه هیأت تشخیص و در صورت اعتراض، هیأت حل اختلاف
۵. صدور رأی
۶. اجرای رأی قطعی اداره کار
مهلت اعتراض به رأی اداره کار چقدر است؟
مهلت اعتراض به رأی هیأت تشخیص ۱۵ روز است. در صورت عدم اعتراض در این مدت، رأی قطعی میشود.
پس از قطعی شدن رأی، کارگر یا کارفرما در صورت وجود شرایط قانونی میتوانند نسبت به رأی در دیوان عدالت اداری اعتراض کنند.
رأی اداره کار چگونه اجرا میشود؟
اگر رأی اداره کار شامل محکومیت مالی یا الزام کارفرما به انجام اقدامی مانند پرداخت سنوات، عیدی یا اصلاح شرایط کار باشد، کارفرما باید رأی را اجرا کند.
در صورت خودداری کارفرما از اجرای رأی قطعی، کارگر میتواند از طریق اجرای احکام دادگستری، اجرای رأی را پیگیری کند.
اگر رأی شامل محکومیت مربوط به بیمه تأمین اجتماعی باشد، کارگر باید از اداره کار درخواست کند رأی برای اجرا به سازمان تأمین اجتماعی ارجاع شود. تأمین اجتماعی نیز سابقه تعیینشده در رأی را به سوابق بیمه کارگر اضافه کرده و حق بیمه مربوطه را از کارفرما مطالبه خواهد کرد.
در نتیجه، مسیر شکایت از کارفرما از سازش مستقیم آغاز میشود و در صورت عدم توافق، با رسیدگی هیأت تشخیص، امکان اعتراض در هیأت حل اختلاف و در نهایت اجرای رأی قطعی ادامه پیدا میکند.
منبع: کارتابان
دیدگاهتان را بنویسید