شرایط جدید بیمه تأمین اجتماعی؛ چه کسانی مشمول سختی کار می‌شوند و آیا در ۵۵ یا ۶۰ سالگی می‌توان بیمه شد؟
اگر فردی در سن ۶۰ یا حتی ۸۰ سالگی مشغول به کار باشد، صرفاً به دلیل سن بالا نمی‌توان او را از بیمه اجباری محروم کرد؛ بلکه اشتغال واقعی و شرایط قانونی او باید بررسی شود.
گفت‌وگوی کارگر ۲۴ با کارشناس تأمین اجتماعی، درباره تفاوت بیمه اجباری و خویش‌فرما، شرایط سختی کار، محدودیت سنی بیمه‌پردازی و نحوه بازنشستگی با سوابق کمتر از ۲۰ سال
به گزارش کارگر ۲۴، مجتبی محمودی در گفت‌وگو با کارگر ۲۴ به تشریح شرایط بیمه‌پردازی در سازمان تأمین اجتماعی پرداخت و درباره سختی کار رانندگان، کارگران ساختمانی و قالیبافان، محدودیت سنی شروع بیمه، ادامه بیمه‌پردازی در سنین بالا و شرایط بازنشستگی با سابقه کمتر از ۱۰ سال توضیح داد.
دو گروه اصلی بیمه‌پرداز در تأمین اجتماعی
محمودی در ابتدای این گفت‌وگو اظهار کرد: در سازمان تأمین اجتماعی به‌طور کلی دو گروه اصلی بیمه‌پرداز داریم. گروه اول، بیمه‌شدگان کارگری هستند که کارفرما دارند و حق بیمه آنان در قالب بیمه اجباری پرداخت می‌شود. نرخ حق بیمه نیز با توجه به شرایط و نوع بیمه متفاوت است.
وی افزود: گروه دوم، بیمه‌شدگان خویش‌فرما هستند؛ یعنی افرادی که خودشان حق بیمه را پرداخت می‌کنند. بیمه اختیاری یکی از شاخه‌های این گروه است. بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد، بیمه زنان خانه‌دار و بیمه برخی گروه‌های شغلی مانند رانندگان، کارگران ساختمانی و قالیبافان نیز تابع مقررات مربوط به خود هستند.
این کارشناس تأمین اجتماعی ادامه داد: برخی گروه‌های دیگر، از جمله مهندسان، اعضای بعضی گروه‌های حرفه‌ای، نویسندگان، هنرمندان و فعالان صنایع‌دستی نیز تحت پوشش مقررات و قراردادهای بیمه‌ای مربوط قرار می‌گیرند.
آیا کارگران ساختمانی، قالیبافان و رانندگان مشمول سختی کار هستند؟
محمودی با اشاره به پرسش‌های پرتکرار بیمه‌شدگان درباره سختی کار گفت: بسیاری از افراد می‌پرسند آیا کارگران ساختمانی، قالیبافان، باربران، جوشکاران و رانندگان مشمول سختی کار می‌شوند یا خیر. پاسخ این پرسش به نوع بیمه و وضعیت اشتغال فرد بستگی دارد.
وی توضیح داد: در بیمه اجباری، کارفرما و کارگاه مشخصی وجود دارد. در این شرایط، اگر شغل فرد واجد شرایط قانونی مشاغل سخت و زیان‌آور باشد، موضوع سختی کار و مسئولیت کارفرما برای رفع عوامل زیان‌آور محیط کار مطرح می‌شود.
این کارشناس افزود: اما در بیمه‌های خویش‌فرما، فرد خودش با سازمان تأمین اجتماعی قرارداد دارد و حق بیمه را شخصاً پرداخت می‌کند. در این شرایط، معمولاً کارفرمای مشخصی وجود ندارد که فرد بتواند مسئولیت رفع عوامل زیان‌آور محیط کار را از او مطالبه کند.
محمودی ادامه داد: به همین دلیل، در بیمه‌های خویش‌فرما، موضوع سختی کار به شکل متداولِ رابطه کارگر و کارفرما مطرح نیست و صرف اینکه فرد شغل سختی دارد، به‌تنهایی برای برخورداری از مزایای مشاغل سخت و زیان‌آور کافی نیست.
وی درباره رانندگان گفت: برای مثال، راننده‌ای که به‌صورت مستقل فعالیت می‌کند و حق بیمه خود را پرداخت می‌کند، از نظر وضعیت بیمه‌ای با راننده‌ای که در استخدام یک شرکت است و حق بیمه او از سوی کارفرما پرداخت می‌شود، تفاوت دارد.
این کارشناس تأمین اجتماعی تصریح کرد: اگر راننده‌ای در استخدام یک شرکت حمل‌ونقل یا اتوبوسرانی باشد، در صورت احراز شرایط قانونی، امکان بررسی درخواست سختی کار او وجود دارد. بنابراین، نمی‌توان گفت همه رانندگان مشمول سختی کار هستند یا هیچ راننده‌ای نمی‌تواند از این مزایا استفاده کند.
وی افزود: همین موضوع درباره کارگران ساختمانی، قالیبافان و سایر مشاغل نیز مطرح است و نوع بیمه و رابطه کاری فرد در بررسی وضعیت او اهمیت دارد.
بیمه تأمین اجتماعی از چه سنی شروع می‌شود؟
محمودی در ادامه به محدودیت سنی بیمه‌پردازی اشاره کرد و گفت: شرایط شروع بیمه در قالب بیمه اجباری با بیمه‌های خویش‌فرما متفاوت است.
وی درباره بیمه اجباری توضیح داد: شروع بیمه‌پردازی در شرایط قانونی اشتغال می‌تواند از ۱۶ سالگی باشد. البته این موضوع به معنای مجاز بودن هر نوع اشتغال برای افراد زیر ۱۸ سال نیست و اشتغال این افراد باید مطابق مقررات قانون کار باشد.
این کارشناس تأمین اجتماعی افزود: اگر فردی زیر ۱۸ سال مشغول به کار باشد، برای ثبت سابقه بیمه باید شرایط قانونی اشتغال او رعایت شود و در موارد لازم، اشتغال واقعی فرد از سوی بازرسی تأمین اجتماعی تأیید شود.
محمودی ادامه داد: برای مثال، اگر فردی ۱۲ یا ۱۳ ساله مشغول به کار باشد، نمی‌توان صرفاً با رد کردن بیمه، مسئله را حل‌شده دانست؛ زیرا ابتدا باید قانونی بودن اشتغال او بررسی شود.
وی همچنین درباره اتباع خارجی گفت: اشتغال اتباع خارجی نیز تابع مقررات مربوط به مجوز کار و وضعیت اقامت است و باید شرایط قانونی در این زمینه رعایت شود.
آیا در ۵۵ یا ۶۰ سالگی هم می‌توان بیمه اجباری شد؟
محمودی در پاسخ به پرسشی درباره بیمه‌پردازی در سنین بالا گفت: در بیمه اجباری، بالا بودن سن به‌تنهایی مانع بیمه‌پردازی نیست. اگر فردی واقعاً در یک کارگاه مشغول به کار باشد و شرایط قانونی بیمه‌پردازی را داشته باشد، امکان ثبت سابقه بیمه او وجود دارد.
وی افزود: البته برای برخی افراد، از جمله اشخاص زیر ۱۸ سال و افراد بالاتر از ۵۰ سال، بررسی و تأیید اشتغال از طریق بازرسی تأمین اجتماعی اهمیت دارد.
این کارشناس تأمین اجتماعی تأکید کرد: بنابراین، اگر فردی در سن ۶۰ یا حتی ۸۰ سالگی مشغول به کار باشد، صرفاً به دلیل سن بالا نمی‌توان او را از بیمه اجباری محروم کرد؛ بلکه اشتغال واقعی و شرایط قانونی او باید بررسی شود.
محدودیت سنی بیمه خویش‌فرما چیست؟
محمودی با اشاره به تفاوت بیمه‌های خویش‌فرما گفت: در بیمه اختیاری و بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد، شرایط سنی متفاوت است. در این نوع بیمه‌ها، فرد خودش با سازمان تأمین اجتماعی قرارداد می‌بندد و حق بیمه را پرداخت می‌کند.
وی افزود: در این بیمه‌ها، سن ۵۰ سال یکی از معیارهای مهم است. افرادی که بیش از ۵۰ سال سن دارند، برای شروع بیمه‌پردازی باید سابقه بیمه قبلی خود را نیز در نظر بگیرند.
این کارشناس تأمین اجتماعی برای توضیح این موضوع گفت: فرض کنید فردی ۵۵ سال سن دارد و می‌خواهد خود را بیمه خویش‌فرما کند. در شرایط مقرر، داشتن پنج سال سابقه بیمه می‌تواند شرط لازم برای بررسی درخواست او باشد؛ زیرا سابقه موردنیاز با توجه به میزان سن بالاتر از ۵۰ سال محاسبه می‌شود.
محمودی ادامه داد: اگر فردی ۱۰ سال سابقه پرداخت حق بیمه داشته باشد، محدودیت سنی یادشده طبق ضوابط مربوط برطرف می‌شود. برای مثال، شخصی که ۶۵ سال سن و ۱۰ سال سابقه بیمه دارد، می‌تواند برای ادامه بیمه‌پردازی و تکمیل سابقه خود، شرایط انعقاد قرارداد بیمه خویش‌فرما را پیگیری کند.
سن بازنشستگی برای زنان و مردان چگونه تعیین می‌شود؟
محمودی در بخش دیگری از این گفت‌وگو به موضوع بازنشستگی پرداخت و گفت: سن بازنشستگی و شرایط تعیین تکلیف سوابق بیمه‌ای برای همه افراد یکسان نیست و به مقررات قابل اعمال بر پرونده هر فرد بستگی دارد.
وی افزود: در برخی شرایط بازنشستگی با سابقه کمتر از ۲۰ سال، سن ۵۵ سال برای زنان و ۶۰ سال برای مردان مطرح است؛ اما برای تعیین شرایط دقیق بازنشستگی باید میزان سابقه بیمه و مقررات مربوط بررسی شود.
این کارشناس تأمین اجتماعی ادامه داد: یکی از پرسش‌های مهم، مربوط به افرادی است که به سن مقرر رسیده‌اند، اما کمتر از ۱۰ سال سابقه بیمه دارند.
بازنشستگی با کمتر از ۱۰ سال سابقه؛ آیا امکان‌پذیر است؟
محمودی توضیح داد: در شرایطی که فرد به سن مقرر رسیده باشد و سابقه بیمه او کمتر از ۱۰ سال باشد، امکان تکمیل سابقه تا ۱۰ سال، در صورت برخورداری از شرایط قانونی، وجود دارد.
وی برای روشن شدن موضوع گفت: فرض کنید خانمی به سن ۵۵ سال رسیده و هشت سال سابقه بیمه دارد. در این حالت، اگر مشمول مقررات مربوط باشد، می‌تواند کسری سابقه خود را تا ۱۰ سال تکمیل کند؛ یعنی حق بیمه دو سال باقی‌مانده را طبق محاسبات سازمان تأمین اجتماعی پرداخت کند.
این کارشناس افزود: پس از تکمیل سابقه و احراز شرایط قانونی، امکان استفاده از مقررات بازنشستگی با مستمری متناسب با سابقه فراهم می‌شود.
محمودی ادامه داد: مبلغ حق بیمه موردنیاز برای تکمیل سابقه، به دستمزد مبنای محاسبه، نرخ حق بیمه و تعداد ماه‌های کسری بستگی دارد. بنابراین، مبلغ دقیق را سازمان تأمین اجتماعی پس از بررسی پرونده مشخص می‌کند.
بازنشستگی با ۱۰ تا ۲۰ سال سابقه چگونه محاسبه می‌شود؟
محمودی درباره افرادی که بین ۱۰ تا ۲۰ سال سابقه بیمه دارند، گفت: در این گروه، میزان سابقه بیمه‌پردازی در محاسبه مستمری اهمیت دارد و مستمری بر اساس سوابق و دستمزد مبنای محاسبه تعیین می‌شود.
وی توضیح داد: برای مثال، فردی که ۱۵ سال سابقه بیمه دارد، در صورت احراز شرایط بازنشستگی، مستمری متناسب با سابقه خود دریافت می‌کند. فردی که ۱۸ سال سابقه دارد نیز بر اساس ضوابط مربوط و میزان سابقه‌اش مشمول محاسبه مستمری خواهد شد.
این کارشناس تأمین اجتماعی افزود: در محاسبه مستمری، میانگین دستمزد دو سال آخر مشمول کسر حق بیمه و میزان سنوات بیمه‌پردازی نقش مهمی دارد. در نتیجه، میزان مستمری افراد با سوابق متفاوت، یکسان نخواهد بود.
اگر فرد ۲۰ سال سابقه داشته باشد، مستمری او چگونه تعیین می‌شود؟
محمودی در ادامه گفت: اگر فرد به ۲۰ سال سابقه بیمه رسیده باشد و شرایط سنی و قانونی بازنشستگی را نیز داشته باشد، مستمری او بر اساس فرمول قانونی و سوابق بیمه‌ای محاسبه می‌شود.
وی افزود: در این محاسبه، میانگین دستمزد دو سال آخر مشمول کسر حق بیمه در تعداد سال‌های سابقه ضرب و حاصل بر عدد ۳۰ تقسیم می‌شود. البته شرایط پرونده و مقررات مربوط به حداقل مستمری نیز باید در نظر گرفته شود.
این کارشناس تأمین اجتماعی تصریح کرد: اگر مبلغ مستمری محاسبه‌شده کمتر از حداقل مستمری مقرر باشد، موضوع برخورداری از حداقل مستمری مطابق ضوابط قانونی بررسی می‌شود.
توصیه به بیمه‌شدگان؛ قبل از بازنشستگی وضعیت سوابق خود را بررسی کنید
محمودی در پایان این گفت‌وگو تأکید کرد: نوع بیمه، وجود یا نبود کارفرما، سابقه پرداخت حق بیمه و سن فرد از عوامل مهم در تعیین وضعیت بیمه‌ای و بازنشستگی هستند.
وی افزود: افرادی که قصد دارند بیمه‌پردازی خود را در سنین بالا آغاز کنند، نوع بیمه خود را تغییر دهند یا با سابقه کمتر از ۲۰ سال بازنشسته شوند، بهتر است پیش از هر اقدامی، وضعیت پرونده خود را از سازمان تأمین اجتماعی استعلام کنند.
کارگر ۲۴ این گفت‌وگو را با هدف آگاهی‌بخشی درباره حقوق بیمه‌ای کارگران و بیمه‌شدگان منتشر می‌کند. شرایط نهایی هر فرد باید بر اساس مقررات جاری سازمان تأمین اجتماعی و سوابق ثبت‌شده او تعیین شود.
دیدگاهتان را بنویسید