شرایط کسر کار در قانون کار چیست و چگونه در حقوق کارگران اعمال می شود؟

همیشه موضوع فرمول کسر کار و نحوه محاسبه آن طبق مقررات قانون کار جای سوال بوده و اغلب افراد برای راحتی محاسبات، به دنبال فرمول محاسبه کسر کار هستند.

هر کسی در قبال کاری که انجام دهد بر مبنای زمان مزد و مزایا دریافت کند معمولا دارای رابطه کار تابع و مشمول قانون کار است.

به گزارش کارگر ۲۴؛ ممکن است یا به صورت از قبل پیش بینی شده و یا اتفاقی مواردی پیش بیاید که کارگر ساعت کار کمتری از زمان مشخص شده در قانون، کار کرده باشد.

مقررات کسر کار در قانون کار

در قانون کار و مقررات مربوط به آن جزئیات کاملی از نحوه محاسبه حقوق و مزایای کارگران بر اساس زمان کارکرد تعیین شده است. در تبصره ۱ ماده ۵۱ قانون کار ساعت کار هفتگی ۴۴ ساعت تعیین شده است. از تامین ساعت کار هفتگی می‌توان ساعت کار ماهانه و روزانه را محاسبه کرد که جدول ساعت کار ماهانه هر سال در کارتابان ارائه می‌شود. با توجه به این مقررات برای ساعت کاری کارگران سه حالت قابل تصور است:

۱- ساعت کارکرد برابر با ساعت کار موظفی قانون کار باشد

۲- ساعت کارکرد بیشتر از ساعت کار موظفی قانون کار باشد

۳- ساعت کارکرد کمتر از ساعت کار موظفی قانون کار باشد

سه ماده اصلی و مهم در خصوص محاسبه کسر کار و پیش بینی کسر کار در قانون کار مواد ۵۱، ۵۹ و ۳۹ قانون کار است. متن این مواد به صورت زیر است:

ماده ۵۹: در شرایط عادی ارجاع کار اضافی به کارگر با شرایط ذیل مجاز است:

الف – موافقت کارگر

ب – پرداخت ۴۰% اضافه بر مزد هر ساعت کار عادی.

تبصره – ساعات کار اضافی ارجاعی به کارگران نباید از ۴ ساعت در روز تجاوز نماید (مگر در موارد استثنایی با توافق طرفین) .

ماده ۵۹ قانون کار جمهوری اسلامی ایران

ماده ۵۱: ساعت کار در این قانون مدت زمانی است که کارگر نیرو یا وقت خود را به منظور انجام کار در اختیار کارفرما قرار می‌دهد. به غیر از‌ مواردی که در این قانون مستثنی شده است ساعات کار کارگران در شبانه روز نباید از ۸ ساعت تجاوز نماید.

‌تبصره ۱ – کارفرما با توافق کارگران، نماینده یا نمایندگان قانونی آنان می‌تواند ساعات کار را در بعضی از روزهای هفته کمتر از میزان مقرر و در دیگر‌ روزها اضافه بر این میزان تعیین کند به شرط آن که مجموع ساعات کار هر هفته از ۴۴ ساعت تجاوز نکند.

‌تبصره ۲ – در کارهای کشاورزی کارفرما می‌تواند با توافق کارگران نماینده یا نمایندگان قانونی آنان ساعات کار در شبانه روز با توجه به کار، عرف و‌ فصول مختلف تنظیم نماید.

ماده ۵۱ قانون کار جمهوری اسلامی ایران

ماده ۳۹: مزد و مزایای کارگرانی که به صورت نیمه وقت و یا کمتر از ساعات قانونی تعیین شده به کار اشتغال دارند به نسبت ساعات کار انجام یافته محاسبه و پرداخت می‌شود.

ماده ۳۹ قانون کار جمهوری اسلامی ایران

با توجه به مواد قانونی اشاره شده در حالت دوم اضافه کاری اتفاق افتاده و طبق ماده ۳۹ قانون کار در حالت سوم کسر کار اتفاق افتاده است.

نکته بسیار مهم و حائز اهمیت در مورد کسر کار این است که در مقررات ضریبی برای کسر کار تعریف و تعیین نشده است.

اینکه کسر کار از لحاظ مبلغ و ضریب چگونه باید محاسبه شده و در حقوق و مزایا و فیش حقوقی کارگران اعمال شود در ادامه توضیح داده شده و مثال هایی از فرمول و محاسبه کسر کار ۱۴۰۳ حل شده است.

اصول محاسبه کسر کار طبق مقررات قانون کار

نکته مهمی که در تمام محاسبات کسر کار باید مورد توجه قرار گیرد این است که در شرایط کسر کارکرد باید از تمام آیتم ها و موارد حقوق و مزایا و بیمه کسر شود.

روش اول محاسبه کسر کار (محاسبه کارکرد)

ساعت کار زمانی است که کارگر وقت یا نیروی خود را برای انجام کار در اختیار کارفرما قرار می‌دهد. در ماده ۳۵ قانون کار مزد با ساعت کار و کارکرد ارتباط مستقیم دارد. نتیجه اینکه در قانون کار اصل بر این است که در قبال انجام کار در ساعات مشخص، مزد و مزایایی به تناسب زمان کار و ساعت کار دریافت کند.

وقتی فردی مدت زمانی را کار کرده است که از مدت زمان قانونی کمتر است، مزد و مزایای مدت کارکرد محاسبه می‌شود. در این روش خود بخود کسر کار در محاسبات لحاظ نمی‌شود.

این روش علاوه بر محاسبه کسر کار، برای محاسبه حقوق و مزایا در قراردادها پاره وقت و ساعتی نیز روش مناسبی است.

روش دوم محاسبه کسر کار (محاسبه کسری کارکرد)

در این روش ابتدا بدون توجه به کسر کارکرد، حقوق و مزایای کارکرد کامل محاسبه می‌شود. سپس مزد و مزایای هر ساعت کار عادی از تقسیم مزد و مزایای روزانه به ۷.۳۳ یا حقوق و مزایای ماهانه به ۲۲۰ به دست می‌آید. در نهایت به اندازه ساعت کسر کار، از جمع حقوق و مزایای حالت کامل کسر می‌شود.

روش سوم محاسبه کسر کار (محاسبه تناسبی)

محاسبه کسر کار به روش تناسبی ساده ترین و کاملترین و بهترین روش محاسبه کسر کار محسوب می‌شود. این روش هم برای محاسبات کسر کار و هم قراردادهای پاره وقت و ساعتی کاربرد دارد.

در این حالت ابتدا تناسب و نسبت کارکرد باید محاسبه شود. برای محاسبه نسبت کارکرد کافی است کارکرد واقعی کارگر به ساعت کار موظفی همان ماه تقسیم شود. حاصل تقسیم عددی بین صفر و یک خواهد بود که به این عدد نسبت کارکرد گفته می‌شود.

در نهایت حقوق و دستمزد و مزایای کارکرد کامل محاسبه و تک تک موارد به نسبت کارکرد ضرب می‌شود.

فرمول محاسبه کسر کار طبق قانون کار

همانطور که در قسمت قبل توضیح داده شد برای هر روش محاسبه کسر کار فرمول های متفاوتی می‌توان تعریف کرد. در ادامه فرمول‌های محاسبه کسر کار ساعتی و روزانه در حالت های مختلف توضیح داده شده است.

نحوه محاسبه کسر کار ساعتی

ساده ترین فرمول کسر کار ساعتی تقسیم مزد و مزایای ماهانه به ۲۲۰ و روزانه به ۷.۳۳ است.

نحوه محاسبه کسر کار روزانه

منبع: کارتابان

ارسال: مهدی جم