کار متناوب چیست؟/ کارگران بخوانند

کار متناوب کاری است که نوعا در ساعات متوالی انجام نمی‌یابد، بلکه در ساعات معینی از شبانه روز انجام می‌گیرد.

به گزارش کارگر ۲۴؛ به موجب ماده ۵۴، فواصل تناوب کار در اختیار کارگر است و حضور او در کارگاه الزامی نیست.

در کارهای متناوب، ساعات کار و فواصل تناوب و نیز کار اضافه، نباید از هنگام شروع تا خاتمه جمعا از ۱۵ ساعت در شبانه روز بیشتر باشد.

کار متناوب چیست

کار متناوب به کاری گفته میشود که در ساعت های مختلفی از شبانه روز انجام میشود و در فاصله بین ساعت های انجام کار، حضور کارگر در کارگاه اجباری نیست. ماده ۵۴ قانون کار، کار متناوب را اینگونه تعریف میکند: کار متناوب کاری است که نوعاً در ساعات متوالی انجام نمی‌یابد بلکه در ساعات معینی از شبانه روز صورت می‌گیرد.

قانون کار متناوب

ساعت کاری کار متناوب و فاصله زمانی بین ساعت های انجام کارگر باید با توافق کارفرما و کارگر تعیین شود. اما مطابق با تبصره ماده ۵۴ قانون کار، مجموع ساعت های کار، فواصل تناوب و اضافه کاری کارگرانی که به کار متناوب مشغول هستند نباید بیشتر از ۱۵ ساعت در هر شبانه روز باشد.

به طور مثال اگر ساعت شروع کار برای کارگری که کار متناوب دارد ۸ صبح باشد، مجموع اضافه کاری، کار عادی و فواصل بین ساعت های کار او نباید بیشتر از ۱۱ شب طول بکشد.

کار متوالی چیست

منظور از کار متوالی کاری است که به صورت مستمر انجام میشود. به طور مثال شخصی که یک سال در یک شرکت مشغول به کار بوده است و از ۸ صبح تا ۵ بعدازظهر در آن جا کار میکرده است. کار متوالی ماهیت مستمر دارد.

تفاوت کار متوالی و کار متناوب

کار متناوب بر خلاف کار متوالی در ساعات متوالی و مستمر انجام نمیشود. به طور مثال نانوایی ها یا قنادی ها ممکن است چند ساعت از روز را کار کنند و چند ساعت بعد را تعطیل باشند و مجددا غروب برای چند ساعت فعالیت کنند. همانطور که در بالا نیز توضیح دادیم، بر خلاف کار متوالی که طی ۸ ساعت به صورت پشت سر هم انجام میشود، در کار متناوب کارگر میتواند طی یک بازه زمانی ۱۵ ساعته، در ساعت های زمانی پراکنده مطابق با عرف کارگاه و توافق با کارفرما کار کند و ساعت های غیر کاری را در کارگاه نباشد یا بیکار باشد.

تفاوت نوبت کاری و کار متناوب

همانطور که پیش تر در مقاله نوبت کاری چیست توضیح داده ایم، نوبت کاری به کاری گفته میشود که به صورت چرخشی در شیفت های مختلف (صبح و عصر و شب) اتفاق بیفتد. در نوبت کاری شخص در ساعت هایی که شیفت او است به کار متوالی و مستمر مشغول است. اما در کار متناوب شیفت تعریف نمیشود بلکه ساعات حضور کارگر در کارگاه به توافق میان کارگر و کارفرما و عرف کارگاه بستگی دارد و صرفا لازم است که مجموع ساعت کار متناوب، استراحت و اضافه کاری طی بازه زمانی ۱۵ ساعته صورت بگیرد.

سختی کار متناوب چیست؟

سختی کار متناوب به شرایطی گفته میشود که کارگر نه به صورت دائم، بلکه به صورت موقت در موقعیت کاری دارای سختی کار قرار داشته است. در این حالت کارگر بابت ساعت هایی که به سختی کار مشغول کار بوده است، مشمول دریافت سختی کار به همراه مزدی عادی است.

بازنشستگی سختی کار متناوب

مطابق با قانون تامین اجتماعی اگر کارگر ۲۰ سال به صورت متوالی یا ۲۵ سال به صورت متناوب در مشاغل سخت یا زیان آور مشغول به کار باشد، بدون شرایط سنی میتواند نسبت به بازنشستگی اقدام کند.

در این بین مواردی وجود دارد که از منظر بیمه تامین اجتماعی سابقه بیمه فرد را از کار متوالی به کار متناوب تغییر میدهد. در ادامه این موارد را باهم میخوانیم.

چه مواردی کار سخت متوالی را به کار متناوب تبدیل میکند؟

اگر شخصی که دارای کار سخت متوالی است یکی از موارد زیر را در سابقه اش داشته باشد، از نظر سابقه تامین اجتماعی، سابقه او در حکم کار متناوب تلقی میشود و باعث میشود و در واقع این شخص به جای ۲۰ سال با ۲۵ سال سابقه بازنشسته خواهد شد.

مواردی که کار متوالی را به کار متناوب تبدیل می کنند شامل موارد زیر است:

استفاده از مرخصی بدون حقوق بیشتر از دو ماه و به هر دلیلی (مرخصی بدون حقوق باید با توافق کتبی کارفرما و مطابق با ماده ۷۲ قانون کار انجام شود)

مشغول شدن در مشاغل عادی به مدت بیشتر از یک ماه

مشغول شدن در مشاغل حرف و آزاد به مدت بیشتر از یک ماه

بیکاری بدون دریافت بیمه بیکاری برای بیش از دو ماه

بیمه اختیاری بیش از یک ماه

نکته بسیار مهم: از سال ۱۳۹۳ به بعد در صورتی که شخص به مدت ۲۰ سال در مشاغل سخت و زیان آور سابقه داشته باشد، وجود هر یک از موارد بالا تا سقف ۱ سال، توالی کار او را به هم نمیزند.

چگونگی احتساب سنوات کارگرانی که متناوب کار کرده‌اند

درباره احتساب سنوات خدمت کارگرانی که به صورت متناوب کار کرده‌اند، بیشتر بدانید.

در مورد کارگرانی که سوابق کار متناوب نزد کارفرما دارند، در صورت بروز اختلاف در زمینه احتساب کل سوابق خدمتی و یا تلقی ترک کار برای فاصله‌های تناوب ایجاد شده بین قراردادها؛ مراجع رسیدگی کننده قانون کار با کار کارشناسی و بررسی و تحقیق، علت بروز وقفه و ایجاد فاصله خدمتی و برقراری مجدد رابطه استخدامی را جستجو کرده و مورد توجه قرار می‌دهند.

بدیهی است چنانچه به تشخیص مراجع حل اختلاف دوره‌های تناوب و فواصل خدمتی ایجاد شده معمول کارگاه بوده و بکارگیری مجدد کارگر به اعتبار سوابق کار و سابقه اشتغال وی در واحد صورت گرفته و کارگر نیز نسبت به سوابق کار قبلی تسویه حساب نکرده باشد به استثنای فاصله‌های تناوب، مجموع سوابق کار کارگر در کارگاه، به عنوان سابقه کار کلی محاسبه و منظور خواهد شد.

ارسال: مهدی جم