فوری/ قوانین کار در شرایط جنگی را حتما بخوانید
طبق قانون، کارگرانی که بهطور غیرارادی و به دلیل وقایع غیرمترقبه مانند جنگ از کار بیکار شدهاند، میتوانند از مزایای بیمه بیکاری بهرهمند شوند.
به گزارش کارگر ۲۴، ماده ۱۵ قانون کار به موضوع تعلیق قرارداد کار در شرایط خاص میپردازد.
به طور خلاصه، این ماده بیان میکند که اگر به دلیل قوه قهریه یا حوادث غیرقابل پیشبینی، کارگاه یا بخشی از آن تعطیل شود و انجام تعهدات کارگر و کارفرما موقتاً غیرممکن گردد، قراردادهای کار به حالت تعلیق در میآیند.
قوه قهریه:
منظور از قوه قهریه، عواملی مانند جنگ، زلزله، سیل و سایر بلایای طبیعی است که خارج از اراده طرفین قرارداد کار هستند.
حوادث غیرقابل پیشبینی:
این حوادث شامل مواردی مانند آتشسوزی گسترده، انفجار و سایر رویدادهایی است که وقوع آنها قابل پیشبینی نبوده و از کنترل طرفین قرارداد خارج است.
در این حالت، قرارداد کار به طور موقت متوقف میشود و تعهدات طرفین به حالت تعلیق در میآید. این بدان معناست که کارگر در این مدت حق دریافت حقوق و مزایا را ندارد و کارفرما نیز موظف به پرداخت حقوق و مزایا نیست.
بازگشت به کار:
پس از برطرف شدن شرایط اضطراری و بازگشایی کارگاه، قراردادهای کار مجدداً به حالت اولیه خود باز میگردند و کارگران موظف به بازگشت به کار هستند.
تشخیص موارد اضطراری:
تشخیص اینکه آیا شرایط اضطراری وجود دارد یا خیر، بر عهده شورای عالی کار است.
ماده ۳۰ قانون کار:
چنانچه کارگاه بر اثر قوه قهریه (زلزله، سیل و امثال اینها) و یا حوادث غیر قابل پیشبینی (جنگ و نظایر آن) تعطیل گردد و کارگران آنبیکار شوند پس از فعالیت مجدد کارگاه، کارفرما مکلف است کارگران بیکار شده را در همان واحد بازسازی شده و مشاغلی که در آن به وجود میآید بهکار اصلی بگمارد.
تبصره – دولت مکلف است با توجه به اصل بیست و نهم قانون اساسی و با استفاده از درآمدهای عمومی و درآمدهای حاصل از مشارکت مردم ونیز از طریق ایجاد صندوق بیمه بیکاری نسبت به تامین معاش کارگران بیکار شده کارگاههای موضوع ماده ۴ این قانون و با توجه به بند ۲ اصل چهل وسوم قانون اساسی امکانات لازم را برای اشتغال مجدد آنان فراهم نماید.
دریافت بیمه بیکاری
ماده ۲ قانون بیمه بیکاری – بیکار از نظر این قانون فردی است که مشمول این قانون بوده و بدون میل و اراده بیکار شده و آماده کار باشد.
تبصره ۱ – آن دسته از بیمه شدگانی که بعلت تغییرات ساختار اقتصادی واحد مربوطه به تشخیص شورای عالی کار بیکار موقت شناخته شوند نیزمشمول مقررات این قانون خواهند بود.
آیا جنگ و رویارویی نظامی تغییری در مقررات کار ایجاد میکند؟
آرمین خوشوقتی کارشناس روابط کار توضیح می دهد.
اگر محل کار مشمولان قانون کار موقتا تعطیل شود، بیمه کارگر چه میشود؟
طبق قانون کار، اگر محل کار بهطور موقت تعطیل شود ولی رابطه کاری بین کارگر و کارفرما باقی بماند، کارفرما موظف است حق بیمه کارگر را پرداخت کند، حتی اگر حقوق کامل پرداخت نشود یا اصلا پرداختی صورت نگیرد.
در برخی شرایط اضطراری مثل بلایای طبیعی یا جنگ، ممکن است نهادهای حمایتی یا دولت بخشی از هزینههای بیمه را بر عهده بگیرند.
اگر کارگر بدون دریافت حقوق باشد، بیمهاش ادامه دارد؟
بر اساس ماده ۵۷ قانون تامین اجتماعی، اگر رابطه کاری حفظ شده باشد ولی کارگر حقوقی دریافت نکند، بیمه کارگر تا یک سال فعال میماند.
اما اگر پس از این مدت حق بیمهای پرداخت نشود، بیمه قطع میشود و برای ادامه سابقه بیمهای، کارگر باید به صورت اختیاری بیمهاش را تمدید کند.
کارگران بیکار شده بر اثر جنگ، بیمه بیکاری میگیرند؟
محمدحسن زدا (سرپرست اسبق سازمان تامین اجتماعی):
طبق قانون، کارگرانی که بهطور غیرارادی و به دلیل وقایع غیرمترقبه مانند جنگ از کار بیکار شدهاند، میتوانند از مزایای بیمه بیکاری بهرهمند شوند.
کارگران میتوانند با مراجعه به اداره کار و ارائه مستندات، فرآیند دریافت بیمه بیکاری را آغاز کنند و در صورت تأیید بیکاری، برای دریافت مستمری به سازمان تأمین اجتماعی معرفی خواهند شد.
وقتی کارگری بهدلیل جنگ یا بلایای طبیعی بدون اراده شخصی بیکار میشود، صندوق بیمه بیکاری موظف است تا زمان بازگشت به کار یا یافتن شغل جدید، از او حمایت مالی کند. البته به دلیل حجم بالای کارگاهها، امکان بازرسی همزمان از همه آنها وجود ندارد. در چنین شرایطی، کارگاهها باید بهصورت رسمی وضعیت تعطیلی خود را اعلام کنند تا امکان رسیدگی قانونی فراهم شود.
در شرایط بحرانی (مانند دوران جنگ یا پس از آن)، کارفرمایان چگونه میتوانند بدون تعدیل نیرو، هزینههای پرسنلی خود را کاهش دهند؟
آرمین خوشوقتی کارشناس منابع انسانی:
پیشنهاد میکنم قبل از اقدام به تعدیل نیرو، از ظرفیتهای قانونی موجود برای کاهش هزینههای پرسنلی استفاده کنید.
از سالها پیش این امکان وجود داشته که بتوانید تا ۳۰٪ از درآمد کارکنان خود را از کسر حقبیمه معاف کنید.
اکنون این امکان فراهم است که تا ۶۰٪ از درآمد کارکنانتان را از شمول مالیات بر درآمد معاف کنید و هزینههای سربار خود را بهطور کاملا شفاف و قانونی کاهش دهید.
علاوهبراین، میتوان سازوکارهایی ساده تعریف کرد که این معافیتها مستقیماً به کارفرما بازگردد و بخشی از منابع از دسترفته را جبران نماید.
این راهکارها، در کنار پایداری مالی، به حفظ اعتماد کارکنان نیز کمک خواهد کرد.
غیبت کارگر در ایام جنگ، بسته به شرایط، میتواند موجه یا غیرموجه تلقی شود
آرمین خوشوقتی کارشناس منابع انسانی:
معیار تشخیص، آن است که آیا شرایط جنگی مانع از حضور کارگر در محل کار شده است یا خیر.
برای مثال، اگر کارگری در منطقهای مانند شیراز یا سیستانوبلوچستان مشغول به کار باشد که مستقیماً درگیر جنگ نبوده و خود او نیز بومی همان منطقه باشد، عدم حضور وی در محل کار غیبت غیرموجه تلقی می شود. در چنین حالتی، کارفرما میتواند این غیبت را از موجبات فسخ قرارداد به دلیل عدمایفای تعهدات از سوی کارگر تلقی کند.
در مقابل، اگر کارگر در مناطقی مانند تهران یا کرمانشاه فعالیت دارد که مستقیماً تحت حملات یا شرایط اضطراری ناشی از جنگ قرار گرفتهاند، غیبت او میتواندموجه باشد، مشروط به اینکه بتواند دفاع موجهی ارائه دهد. در این حالت، اگرچه کارگر بابت آن ایام حقوقی دریافت نمیکند، اما غیبت او موجهمحسوب شده و از موجبات فسخ قراردادنیست.
اگر کارگر در ایام جنگ در محل کار حضور پیدا نکند، کارفرما می تواند کارگر را اخراج کند؟
آرمین خوشوقتی کارشناس روابط کار پاسخ داد.
اگر محل کار بر اثر انفجار در جنگ صدمه دیده باشد و برای مدتی تعطیل شود، تکلیف حقوق کارگران چه می شود؟
آرمین خوشوقتی کارشناس روابط کار پاسخ داد.
دیدگاهتان را بنویسید